پیانو مادری در دنیای موسیقی که موسیقی بدون آن بی معنی است

پیانو سازی است که موسیقی بر آن استوار است.

پیانو یکی از سازهای صفحه‌کلیددار است. که در بین آنها مشهورترین نیز هست. صدای آن در اثر برخورد چکش‌هایی با سیم‌های فلزی آن در داخل جعبه چوبی تولید می‌شود. این چکش‌ها در اثر فشرده شدن کلیدها یا به اصطلاح کلاویه‌ها به حرکت در می‌آیند. سیم‌ها به صفحه‌ای موسوم به صفحه صدا متصل شده‌اند که نقش تقویت‌کنندهٔ صدای آن‌ها را دارد.

پیانو به عنوان مادر سازهاست. چرا که با پیانو می توان محدوده بسیار گسترده‌ای از اصوات را تولید کرد. در حالی که سایر سازهای اصیل موسیقی تنها بخشی از این محدودهٔ صدا را تولید می‌کنند. پیانو در شکل فعلی‌اش به طور معمول هفت اکتاو دارد و قادر به تولید فرکانس‌هایی از حدود ۲۰ تا ۵۰۰۰ هرتز می‌باشد، اما بقیه ساز ها شاید بتوانند چهار اکتاو صدا ایجاد کنند.

شکل مدرن پیانو را موسیقی مدیون  بارتولومئو کریستافوری  هست که در سال ۱۷۰۹ میلادی در شهر پادووای ایتالیا اختراع کرد. قبل از اختراع پیانو از سازی قدیمی‌تر به نام  هارپسیکورد  Harpsichord استفاده می شد.

تفاوت عمده و مهمی که پیانو با سازهای مشابه قبل از خودش داشت آن بود که در سازهای مشابه قبلی، شدت صدای حاصل از فشرده شدن یک کلاویه، مستقل از شدت ضربهٔ واردشده بر کلید، مقداری ثابت بود، اما در این ساز نوازنده قادر بود با ملایم ضربه زدن به کلیدها صدایی نرم‌تر ایجاد کند، یا با ضربات محکم‌تر صدایی درشت‌تر  تولید کند. همین ویژگی باعث شد که به سرعت این ساز مورد توجه آهنگسازان قرن هجدهم میلادی قرار بگیرد.

پیانوهای اولیه ابعاد بزرگ، و شکل خاصی داشتند. آنچه که در اصطلاح به آن پیانوی گراند یا رویال گفته می‌شود، غالباً بیش از دو متر طول دارد و دارای در بزرگی‌است که برای هرچه بهتر شدن صدا ، معمولاً در هنگام نواختن ساز این در را در وضعیت نیمه‌باز توسط پایهٔ کوچکی ثابت می‌کنند. انواع دیگر با نام‌های  ایستاده یا دیوار” Stand” یا  ” Upright “، چهارگوش (Square) و … ابعاد کوچک‌تری دارند.

  • دیواری (Vertical – Upright)
  • اسپینت
  • کنسول
  •  بزرگ

البته پیانوهای بسیار زیادی در گذشته رایج بوده‌اند. برای مثال پیانوهای گنجه‌ای، صرافی، میزی، میز منشی، دوطبقه و انواع دیگر؛ ولی امروزه دیگر آنها رواج ندارند و از پیانوهای پیشرفته تر استفاده می‌شود. یک پیانو در کل دارای ۸۸ کلید است.

۷ کلید سفید در هر اوکتاو پیانو برای ۷ نت دو، ر، می، فا، سل، لا، سی، وجود دارد. علاوه بر این کلیدهای سفید کلیدهای سیاه‌رنگی هم بین بعضی از کلیدهای سفید وجود دارد. بین کلیدهای سفیدرنگ می و فا و نیز بین کلیدهای سفیدرنگ سی و دو کلید سیاه‌رنگ وجود ندارد. هر کلید سیاه‌رنگ در پیانو در حکم نت دیز برای نت مربوط به کلید سفیدرنگ سمت چپ آن یعنی آن کلید سیاه در سمت راست آن کلید سفید قرار دارد و در حکم نت بمول برای نت مربوط به کلید سفیدرنگ سمت راست آن یعنی آن کلید سیاه در سمت چپ آن کلید سفید قرار دارد است.

چکش‌های این ساز به واسطهٔ مجموعه‌ای از اهرم‌های ظریف به کلیدها متصل می‌شوند. به مجموعهٔ این اهرم‌ها و چکش‌ها عملگر یا “Action “پیانو گفته می‌شود. وظیفهٔ این مجوعه افزایش شتاب چکش‌ها در برخورد به سیم‌ها، و کنترل عکس‌العمل بازگشتی آن‌ها پس از برخورد به سیم است. معمولاً سر چکش‌ها توسط لایه‌ای از الیاف مشابه طبیعی یا مصنوعی پوشانده می‌شود تا کیفیت  صدای پیانو را بهبود ببخشد. کیفیت صدای این ساز متأثر از عوامل دیگری نظیر کیفیت صفحهٔ صدا و غیره نیز می‌باشد.

این ساز توسط ضربه نوک انگشتان نواخته می‌شود. برای این کار دست را بلند کرده و سپس فرود آورده و با نوک انگشت مورد نظر ضربه می‌زنیم. مکانیسم پیانو تولید صدا می‌کند. به دلیل شکل مکانیسم پیانو یک پیانیست می‌تواند همزمان تا ده نت را به صدا درآورد.

محل قرارگیری انگشتان دو دست روی کلیدهای پیانو در نواختن آن اهمیت دارد. معمولاً در آهنگ‌ها نت اول شماره دارد که انگشت شروع کننده در نواختن آن آهنگ را مشخص می‌کند. در این صورت شماره یک برای انگشت‌های شست دو دست است و به ترتیب سایر انگشت‌ها شماره‌های ۲ تا ۵ را خواهد داشت. شست دست راست روی چهارمین نت دو قرار می‌گیرد. البته این مورد در مورد همه آهنگ‌ها عمومیت ندارد و برخی آهنگ‌سازان نت شروع کننده در آهنگشان را شماره نمی‌زنند. در این صورت پیانیست باید خودش محل قرارگیری انگشتانش روی کلیدهای پیانو را با توجه به نوع نت‌های موجود در آهنگ تشخیص دهد.

گاهی نوازنده جای دو دست‌اش را روی کلیدهای پیانو با هم عوض می‌کند و گاهی بدون نواختن کلید  با انگشتان شست دو دستش از سایر انگشتها استفاده می‌کند.

برای شما در این مطلب، قطعه زیبایی از فرانس لیسز با نام Hungarian Rhapsody No.2 قرار داده شده است.

Please wait...
درج نظر