هربرت فون کارایان رهبری که در موسیقی کلاسیک هیچ وقت تکرار نخواهد شد

هربرت فون کارایان Herbert von Karajan  ، رهبر ارکستر مشهور اتریشی است.

هربرت فون کارایان مشهورترین رهبر ارکستر جهان و قدرتمندترین چهره در موسیقی کلاسیک نامیده می شود و هربرت فون کارایان جایگاهی ارزشمند در موسیقی کلاسیک دارد. به نوشته بسیاری از منتقدین و فعالان عرضه موسیقی کلاسیک هربرت فون کارایان در بالاترین ردهٔ رهبران ارکستر قرن بیستم قرار دارد. یکی از علت هایی که هربرت فون کارایان در این جایگاه است، این است که او رهبری ارکستر فیلارمونیک برلین را به مدت ۳۵ سال رهبری کرد.

هربرت فون کارایان در شهر سالزبورگ  کشور اتریش ، یکی از شهر های مهم اروپایی در دنیای موسیقی ، به دنیا آمد. او در خانواده ای بدنیا آمد که پدرش یعنی ارنست فون کارایان، جراح مشهوری در شهر سالزبورگ بود. پدرش علی رغم تمام مشغله هایی که داشت، ساز کلارینت می‌نواخت. هربرت فون کارایان از ۱۹۱۶ تا ۱۹۲۶ در موتزارتیوم شهر سالزبورگ به فراگیری ساز پیانو مشغول بود. پس از تحصیل در موتزارتیوم  یعنی در سال ۱۹۲۶ در دانشگاه فنی وین و نیز در آکادمی موسیقی وین بطور همزمان به تحصیل پرداخت.

اگرچه هربرت فون کارایان از ابتدا قصد داشت به عنوان پیانیست فعالیت کند، اما به رهبری ارکستر تمایل پیدا کرد و الهام‌بخش او در این رشته آرتورو توسکانینی بود.در تالار افتخارات ارکسر فیلارمونیک برلین از زبان خود هربرت فون کارایان دلایل تغییر مسیر وی از نواختن پیانو به رهبری دکر شده است. دو دلیل برای روی آوردن خودش از نوازندگی پیانو به رهبری ارکستر دکر کرده است. دلیل اول این است که هربرت مشکلی در تاندون یکی از انگشتان داشت. همین باغث شد که ایمان پیدا کند که  هرگز پیانیست بزرگی نخواهد شد. دلیل دوم، توصیه استاد او یعنی برنارد پامگارتن بود. استادش وقتی  شوق و اشتیاق فوق عادی هربت را می دید، به او توصیه کرد تا به رهبری روی آورد. بارها به او گفته بود که یک ساز و ده انگشت پاسخگوی هیجان روحی او را نخواهد داد.

در ۱۹۲۹، هربرت فون کارایان سالومه را در  سالزبورگ رهبری کرد، و از ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۴ به عنوان کاپل‌مایستر یا مسئول اجرای موسیقی شهر اولم فعالیت نمود. در ۱۹۳۳، در فستیوال سالزبورگ با اجرای صحنهٔ Walpurgisnacht  از اپرای فاوست اولین رهبری رسمی خود را انجام داد. سال بعد، و دوباره در سالزبورگ، هربرت فون کارایان برای اولین بار فیلارمونیک وین را هدایت کرد، و از ۱۹۳۴ تا ۱۹۴۱، کارایان کنسرت‌های اپرا و سمفونی اپراخانهٔ شهر آخن را رهبری نمود.

در ماه مارس ۱۹۳۵، زندگی حرفه‌ای هربرت فون کارایان با ارائهٔ تقاضای عضویتش در حزب نازی ترقی قابل توجهی کرد. در همان سال، هربرت فون کارایان به عنوان جوان‌ترین مدیر موسیقی آلمان انتخاب شد و رهبر مهمان شهرهای اشغال‌شدهٔ بخارست،بروکسل، استکهلم، آمستردام و پاریس بود. علاوه بر این، او در ۱۹۳۷ اولین اجرای خود را با ارکستر فیلارمونیک برلین و اپرای دولتی برلین با اجرای فیدلیو انجام داد.

هربرت فون کارایان با اجرای تریستان و ایزولد در ۱۹۳۸ موفقیت بزرگی را کسب کرد و اجرای او از سوی یک منتقدین موسیقی برلین ، معجزهٔ کارایان ” Das Wunder Karajan  ” نام گرفت. در همان سال قراردادی از سوی دویچه‌گراموفون به او پیشنهاد شد، و او اولین ضبط از ضبط‌های بیشمارش را با رهبری استاتس‌ کاپلهٔ برلین در اورتور فلوت سحرآمیز انجام داد. طبق اظهار نظر وینیفرد واگنر، آدولف هیتلر اجرای کارایان را از اپرای خوانندگان استاد در ژوئن ۱۹۳۹ نپسندید، چرا که کاریان که بدون پارتیتور رهبری می‌کرد، در میانهٔ راه مسیر خود را گم کرد، خوانندگان مکث کردند و در اوج بی‌نظمی پرده فرو افتاد.

بنا به نظر وینیفرد واگنر، هیتلر تصمیم گرفت که فون کارایان هیچ‌گاه فستیوال بایروت را رهبری نکند. با این وجود به دلیل علاقهٔ هرمان گورینگ به او، کارایان همچنان به کارش به عنوان رهبر استاتس‌کاپله (۱۹۴۱–۱۹۴۵۵) و ارکستر اپرای دولتی برلین ادامه داد، و در آنجا در مجموع حدود ۱۵۰۰ اجرای اپرای انجام داد. سوناتی از کارایان به فاصلهٔ اندکی از الحاق اتریش به رایش سوم تصنیف شد. این اثر که کارایان در اصل نام سونات ارتباط ” Anschluß  ” نامیده  بود در ۱۹۳۸ در مراسمی که هیتلر در آن شرکت کرد، اجرا شد.

هربرت فون کارایان در اکتبر ۱۹۴۲ و در میانهٔ جنگ جهانی دوم، با  آنیتا گوترمن که دختر یک نجیب‌زادهٔ مشهور و صاحب یک کارخانهٔ دوزندگی بود، ازدواج کرد. علی‌رغم این که پدربزرگ آنیتا یهودی بود ، پس از ازدواج آنها حزب نازی تصمیم گرفت که او جزو پنج آلمانی‌ای که لقب «آریایی افتخاری» دریافت کردند، باشد.

در ۱۹۴۶ پس از پایان جنگ جهانی دوم، هربرت فون کارایان در دادگاه نازی‌زدایی اتریش تبرئه شد و به فاصلهٔ کوتاهی از آن به حرفهٔ رهبری خود بازگشت. فقط به این دلیل که آنیتا گوترمن  قادر نبود برای هربرت فرزندی بیاورد. ازدواج آنها در سال ۱۹۵۸ منجر به طلاق شد، هربرت و آنیتا تا زمان مرگ این زن رابطهٔ دوستانه‌ای داشتند.

در ۱۹۴۶، کارایان اولین کنسرت پس از جنگ خود را در وین با فیلارمونیک وین اجرا نمود، ولی به دلیل سابقهٔ عضویت در حزب نازی از سوی اشغالگران روس از فعالیت‌های بیشتر منع شد. در آن تابستان، او به صورت ناشناس در فستیوال سالزبورگ شرکت کرد. سال بعد، او بالاخره اجازهٔ ادامهٔ فعالیت‌هایش را پیدا کرد. هرچند خاطرات خوشی از شروع به کار مجددش در خاطرهٔ کارایان باقی نماند. وقتی در سال ۱۹۴۷ برای اولین بار به نیویورک رفت، ۳۷۰ موسیقیدان این شهر در نامه‌ای به شورای شهر، خواهان جلوگیری از اجرای برنامهٔ یک «نازی» شدند. در شب اجرای برنامه، انجمن جوانان صهیونیست نیویورک به تظاهراتی در مقابل سالن کنسرت اقدام کرد. گذشتهٔ کارایان تا پایان عمر باعث بروز برخی غرض‌ورزی‌ها و مشکلات برای او شد. برای مثال موسیقیدانان یهودی نظیر آیزاک استرن و ایتزاک پرلمن به دلیل گذشتهٔ نازی کارایان از حضور در یک کنسرت با او امتناع می‌کردند.

هربرت فون کارایان رهبری که در موسیقی کلاسیک هیچ وقت تکرار نخواهد شددر ۱۹۴۸، کارایان مدیر هنری Gesellschaft der Musikfreunde در وین شد. او همچنین در اسکالای میلان نیز رهبری کرد. با این حال، برجسته‌ترین فعالیت او در این زمان ضبط با ارکستر فیلارمونیای تازه تأسیس در لندن بود، که منجر به شناخته شدن این ارکستر در جهان شد. در ۱۹۵۵ بلافاصله پس از مرگ ویلهلم فورت‌ونگلر او به عنوان مدیر موسیقی مادام‌العمر فیلارمونیک برلین منصوب شد. کارایان با این ارکستر به اکثر نقاط جهان برای اجرای برنامه‌های مختلف سفر کرد. یکی از تورهای کارایان، تور تهران بود، که طی آن در سال ۱۳۵۶ در دو شب متوالی در تالار رودکی، سمفونی‌های ۴، ۵، ۶ و ۷ بتهوون را همراه با فیلارمونیک برلین اجرا کرد.

 

کارایان ظرف مدت کوتاهی یکی از شخصیت‌های مهم هنری اروپا شد. همه جا صحبت از او بود و در اکثر سازمان‌های هنری نقش داشت و همه‌جا حکومت می‌کرد، خواه روی سکوی رهبری، خواه پشت فرمان ماشین کورسی و یا هنگام هدایت هواپیمای خصوصی‌اش و یا حتی روی چوب اسکی (او یکی از بهترین اسکی‌بازان آماتور اروپا بود.

کارایان همان‌قدر که سریع رابطه برقرار می‌کرد، با همان سرعت هم آن را قطع می‌نمود. ارتباط و همکاری او با اپرای دولتی وین نمونه‌ای بارز از همین خصوصیت اخلاقی‌اش بود؛ در سال ۱۹۵۶ به اپرای دولتی وین آمد و در ۱۹۶۲ آنجا را ترک کرد، و  همان سال مجدداً تصمیم به همکاری با این مرکر اپرایی گرفت و دو سال بعد با جنجال و سروصدا آنجا را ترک نمود.

یکی دیگر از مراکز کاری کارایان فستیوال موسیقی سالزبورگ بود که همه ساله برگزار می‌شود و یکی از بزرگ‌ترین و متنوع‌ترین فستیوال‌های جهان است. کارایان از سال ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۰ ریاست کل هنری این فستیوال را بر عهده  داشت. اسکالای میلان و بایروت نیز از مراکز اپرایی مورد علاقهٔ او بودند و به طور مکرر در آنجا آثاری را به اجرا می‌گذاشت. او مجموعهٔ اپرایی حلقه رینگ ، تریستان و ایزولده  در فستیوال بایروت اجرا کرده‌است.

از کارهای جنبی دیگر کارایان تأسیس بنیاد هربرت فون کارایان در ۱۹۶۸ در برلین بود که برای حمایت و پرورش استعدادهای جوان و نیز حمایت از تحقیقات علمی و موسیقی تشکیل شد. در این بنیاد آکادمی رهبری وابسته به ارکستر فیلارمونیک برلین را نیز به وجود آورد که هر سال مسابقه‌ای بین رهبران جوان برگزار می‌کرد. همکاری کارایان با ارکستر فیلارمونیک برلین تا سال ۱۹۸۸ ادامه یافت و در بهار این سال از سرپرستی این ارکستر استعفا داد.

۵ آوریل ۱۹۸۹ کارایان هشتاد و یک سالگی خود را جشن گرفت. در این زمان مشغول آماده کردن خود برای افتتاحیهٔ فستیوال سالزبورگ با اپرای بالماسکه از وردی بود. اما در ۱۶ ژوئیه ۱۹۸۹ و فقط ۱۱ روز قبل از افتتاح فستیوال در هنگام تمرین  اپرای بالماسکه با یک ایست قلبی زندگی را بدرود گفت.

در نهایت توجه شما را به اجرای سمفونی پنج آهنگساز معروف بتهوون ، از ارکستر فیلارمونیک برلین به رهبری هربرت فون کارایان جلب می کنیم.

Please wait...
درج نظر