دوره موسیقی رمانتیک و نگاهی که آنچه در این دوره گذشت

دوره موسیقی رمانتیک که از سال های انتهایی قرن هجدهم میلادی آغاز شد در حقیقت موسیقی کلاسیکی است که از غرب گرفته شده است. و به نوعی با دوره کلاسیک تقابل داشته و بعد از آن نیز ظهور کرده است.

آثار هنرمندان در این دوره خیلی بیشتر از دوره پیشین خود سرشار از احساسات و عواطف هست برخلاف اینکه در دوره کلاسیک بیشتر بر منطق موسیقی و عقلانیت در آثار موج می زد. ولی با وجود اینکه هر دو دارای اصول هارمونی، قواعد کلی رابطه آکورد ها، ریتم، فرم و مفاهیم مشترکی هستند. در آثار دوره کلاسیک بیشتر به فرم توجه می‌ شود در حالی که در آثار دوره موسیقی رمانتیک بیشتر به مضمون و بیان احساسات و حالات درونی اهمیت داده و زیبایی‌های فنی چندان مطرح نیستند. یکی دیگر از مشخصات آثار دوره رمانتیک، شکستن برخی از ویژگیهای کلاسیک، از جمله قواعد خشک، نظم و تعادل، تمامیت و کنترل است.

وضوح و روشنی که از جنبههای مهم آثار کلاسیک بود جایش را به نوعی تیرگی و ابهام عمدی و بیان سمبولیک در آثار رمانتیک داد. باید به نکته بسیار مهم اشاره کرد که تجاربی که بتهون در خلال نوشتن آثارش به دست آورد. هر یک بنای عظیمی بود برای موسیقی رمانتیک، از جمله موسیقی برنامه‌ای (تعریفی که در این دوره بوجود آمد و در ادامه همین مطلب به آن پرداخته خواهد شد.) قرن نوزدهم که مشخصاً از سمفونی پاستورال او سرچشمه گرفت.

آثار دوره موسیقی رمانتیک فقط یک اثر هنری نیست بلکه شخصیت هنرمند نیز با محتوای هنریش آمیخته شده و هنرها عموماً با هم دیگر ترکیب شدند. نکته قابل توجه این است که اکثر آهنگسازان ای دوره با ادبیات و دیگر علوم و هنرها آشنا بودند و موسیقی و شعر در یکدیگر تأثیر فراوانی گذاشتند. در قرن نوزدهم تعریف از موسیقی سازی در واقع شکل گرفت که آن بدین معنی بود؛ موسیقی سازی، یعنی آن گونه موسیقی که تنها برای سازها نوشته میشود، فارغ از کلمات میتواند ارتباط احساسی و عاطفی را زودتر برقرار کند. به همین دلیل است که موسیقی سازی کمال مطلوب هنر در دوره موسیقی رمانتیک است.

حالت انتزاعی موسیقی سازی، جدایی آن از عوامل جهان بیرون، جنبه اسرارآمیز آن و هم چنین قدرت الهام غیرقابل مقایسه ‌اش که بدون یاری کلمات تأثیر مستقیمی بر مغز دارد، آن را به یکی از والاترین هنرهای قرن نوزدهم تبدیل کرده است و بعبارتی تناقضات بین موسیقی سازی به عنوان عالیترین عامل بیان احساسات از یک طرف و رابطه قوی ادبیات با موسیقی در قرن نوزدهم از طرف دیگر در مفهوم حل گردید. همین مفهوم ایجاد یک دوگانگی در موسیقی دوره رمانتیک می کند. از مهمترین دوگانگی ها و تناقضاتی که در موسیقی دوره موسیقی رمانتیک وجود دارد رابطه بین موسیقی و کلمات است.

سوالی که مدت توسط بسیار پرسیده شده است در همین زمینه است و آن این است که اگر موسیقی سازی هنر کامل رمانتیک است، چرا بزرگترین مصنفان سمفونی، یعنی عالیترین فرم موسیقی سازی، هایدن، موتسارت و بتهوون آهنگسازان کلاسیک بودند؟ یکی از بارز ترین فرمهای رایج قرن نوزدهم قطعات آوازی به نام لید است که در آن شوبرت، شومان، برامس و هوگو ولف به همبستگی و اتحاد درونی تازه‌ای بین موسیقی و شعر دست یافتند.  حتی در آثار موسیقی سازی آهنگسازان رمانتیک، روح لیریک و تعزلی بیشتر به چشم می خورد. همچنان که در اثار سازی اواخر موتسارت، هایدن و خصوصاً بتهون این امر آشکار است. به طور واضح باید گفت که دوره موسیقی رمانتیک مدیون تمایلات ادبی و دیگر هنرهای غیر از موسیقی است.

عده زیادی از آهنگسازان پیشرو قرن نوزدهم بینهایت طرفدار و دوستدار آثار شاعران و نویسندگان رمانتیک بودند و اغلب این نویسندگان و شاعران نیز درباره موسیقی اظهار نظر میکردند و در مواردی آثاری مینوشتند. باید توجه داشت که جریان رمانتیک قبل از موسیقی در ادبیات وجود داشت و از نویسندگانی که تأثیر فراوانی بر آهنگسازان دوره موسیقی رمانتیک داشتند به عبارت دیگر باید از این افراد نام برد برای مثال لیست، وبر، برلیوز و واگنر نه تنها تحصیل کرده و ادیب بودند.بلکه با ادیبان و فیلسوفان دیگر نیز دوستی و هم فکری داشتند و مقالات زیادی درباره موسیقی نوشتند و واگنر که در عین حال شاعر و فیلسوف نیز بود به عنوان یکی از بزرگ‌ترین آهنگسازان دوره عظمت رمانتیک به شمار میآید.

اصطلاح موسیقی برنامه‌ای (Program Music) در قرن نوزدهم ابداع و بسیار گسترش یافت. این مفهوم عبارت است از یک نوع موسیقی سازی که دارای موضوعاتی شاعرانه، توصیفی یا حتی داستانی باشد. البته نه در مفهوم فیگورهای تصاویر صوتی آثار دوره باروک یا تقلید حرکات و اصوات طبیعی در بعضی از آثار قرن هیجدهم. دومین شیوه‌ای که دوره موسیقی رمانتیک توانستند به وسیله آن موسیقی ساز را با کلمات آشتی دهند، اهمیت بخشیدن به قسمتهای همراهی سازی در موسیقی آوازی است که می توان نمونه بارز آن را در لیدهای شوبرت و تا ارکستر سمفونیک-اپرا واگنر دید.

دوره موسیقی رمانتیک و نگاهی که آنچه در این دوره گذشت

بتهون

در این دوره نیز مانند بسیار از دوره های دیگر موسیقی آهنگسازان و موسیقی دانان برجسته ای ظهور کردند که در زیر لیست آنها را می توانید ببینید:

(دوره پیش از رمانتیک): شپر، روسینی، اواخر بتهون، شوبرت، کارل ماریا فن وبر، هوفمان
(دوره رمانتیک): شومان، مندلسون، برلیوز، شوپن، لیست، بلینی، دونیزتی.
(عظمت رمانتیک): اواخر لیست، برامس، واگنر، بروکنر، هوگو ولف، جوزپه وردی، آهنگسازان ملی.
(نسل تریستان): اواخر برامس، کلود دبوسی، مالر، ریچارد اشتراوس، موریس راول، مکتب وریسم.

لیستی از اسامی موسیقی دانان دوره موسیقی رمانتیک :
• کارل ماریا ون وبر
• فرانتز شوبرت
• روبرت شومان
• هکتور برلیوز
یوهانس برامس
• یوهان اشتراوس
• فردریک شوپن
• آنتوان بروکنر
• فلیکس مندلسون
• فرانتس لیست
• ریچارد واگنر
• ژرژ بیزه
• آنتوان بروکنر
• ریمسکی کورساکف
• پیتر ایلیچ چایکوفسکی
• سرگئی راخمانینف
• کامی سن-سانس

Please wait...
درج نظر